.

مسئولیت مدنی (مفهوم بیمه مسئولیت مدنی)

 

مسئولیت مدنی در معنای عام به وظایف حقوقی که یک شخص در برابر دیگری دارد، اطلاق میشود که نقطه ی مقابل این مسئولیت، مسئولیت کیفری است. این مسئولیت میتواند مواردی از قبیل: جبران خسارت، یا انفاق به خویشاوندان، تسلیم مورد معامله و غیره باشد. اما مسئولیت مدنی در معنای خاص خود به وظیفه ای است که شخص به جبران خسارت وارد به دیگری دارد که این خسارت میتواند مادی باشد مانند تخریب دیوار همسایه به دلیل برخورد با اتومبیل و یا غیر مادی و از جنس خسارت معنوی باشد. در واقع در مسئولیت مدنی به معنای خاص با ضرر و زیان سر و کار داریم.

باید توجه داشت، برخی افراد عامی، بین مسئولیت و مدیونیت تفاوت چندانی قائل نمیشوند که این مسئله، نادرست است و بین این دو واژه تفاوت زیادی از نظر حقوقی وجود دارد. مدیونیت عبارت است از التزام به دین، امّا مسئولیت التزام به عمل است که به مدیونیت، ضمان و به مسئولیت، تعهد گفته می شود البته در اغلب اوقات، کسی که مدیون است، مسئول نیز خواهد بود. به طور کلی سه نوع التزام را میتوان از هم تفکیک کرد که عبارتند از: 1-مدیونیت و مسئولیت 2-مدیونیت صرف، براساس ماده 233 قانونی مدنی 2 و 3- مسئولیت صرف، براساس ماده 237 قانون مدنی 3 همانگونه که اشاره شد، کسی که مدیون است مسئول نیز خواهد بود امّا گاهی پیش می آید که فردی مدیون است امّا مسئول نمی باشد و یا بالعکس.

انواع مسئولیت مدنی

مسئولیت مدنی، خود به مسئولیت قراردادی و مسئولیت قهری تقسیم میشود.

 

الف: مسئولیت مدنی قراردادی

در این حالت، ریشه ی مسئولیت تخلّف و تخطّی از مفاد یک قرارداد میباشد، به عنوان مثال توافق میشود که پیمانکار پروژه را در مدت 3 ماه از تاریخ انعقاد قرارداد تحویل دهد ولی پس از اتمام مدّت مذکور پروژه را تحویل نمیدهد و یا اینکه برخلاف توافقات به عمل آمده پروژه را ناقص و یا معیوب تحویل میدهد. بنابراین لازمه ی پیدایش مسئولیت مدنی: اولا، انعقاد یک قرارداد صحیح بین طرفین و ثانیا، تخلّف از مفاد و تعهدات آن قرارداد از سوی متعهد است.

 

ب: مسئولیت مدنی قهری

در این نوع از مسئولیت مانند مسئولیت قراردادی با یک قرارداد و همچنین تخلّف از قرارداد مواجه نیستیم و مسئولیت به حکم قانون خواهد بود مانند مسئولیت مالک اتومبیل در برابر عابری که به او برخورد کرده است که در این مثال با مسئولیت غیر قراردادی یا همان مسئولیت قهری روبرو هستیم.

البته علی رغم چنین تفاوتی بین مسئولیت قراردادی و قهری این دو نوع مسئولیت قواعد و ضوابط مشترک زیادی نیز با یکدیگر دارند.

 

ارکان و مبانی مسئولیت مدنی

ارکان مسئولیت شامل: ضرر، فعل غیر قانونی، رابطه ی سببیت بین عمل انجام شده و ضرر میباشد. علی الاصول برای بوجود آمدن مسئولیت مدنی این رکن باید وجود داشته باشد امّااستثنائاتی نیز وجود دارد که با وجود فقدان این ارکان بازهم ممکن است مسئولیت مدنی بوجود آید.