.

صنعت بیمه و ارتباط آن با فضای کسب و کار

صنعت بیمه به عنوان یکی از بازارهای مالی غیربانکی و به دلیل ماهیت پوشش ریسک و توزیع کنندگی ریسک که در نظام اقتصادی یک کشور دارد، نقش قابل توجهی را می تواند در توسعه و بهبود فضای کسب و کار ایفا نماید. به طوری که توسعه یافتگی صنعت بیمه از حیث توسعه رشته های بیمه و افزایش توانمندی این صنعت برای تأمین منابع مالی مورد نیاز بخش تولیدی می تواند به بهبود و توسعه فضای کسب و کار در هر کشور کمک نماید.

همانگونه که بیان شد شاخص بهبود فضای کسب و کار دارای زیرشاخص های متعددی است که یکی از  مهمترین آنها شاخص های اخذ و تأمین اعتبار و همچنین حمایت از سرمایه گذاران می باشد.در بخشهای پیشین به بررسی این دو شاخص و جایگاه اقتصاد ایران در بین کشورهای همسایه و کشورهای جهان از نظر این دو شاخص پرداخته شد. همانگونه که ملاحظه شد ایران در بین کشورهای منطقه و به ویژه کشورهای جهان از جایگاه نسبتاً مناسبی برخوردار نمی باشد.

نقشی که صنعت بیمه می تواند در بهبود فضای کسب و کار در کشور ایفا نماید به نقش این صنعت در بهبود وضعیت کشور در  شاخص اخذ و تأمین اعتبار و همچنین حمایت از سرمایه گذاران برمیگردد. در شاخص اخذ اعتبار همانطور که عنوان شد 4 زیرشاخص حقوق قانونی، اطلاعات اعتباری، میزان پوشش دفاتر ثبت اعتباری و میزان پوشش دفاتر ثبت خصوصی وجود دارند. از بین این 4 زیرشاخص، شاخص حقوق قانونی با دامنه صفر تا 10 بیان کننده نحوه تنظیم قوانین و میزان دسترسی به اعتبارات می باشد؛ به نحوی که هرچه رقم این شاخص بالاتر باشد به معنای تنظیم بهتر قوانین و دسترسی مطلو بتر به اعتبارات است. در این شاخص در صورتی که صنعت بیمه بتواند با ابزارهای خود میزان دسترسی به تسهیلات را هموارتر نمود و باعث کاهش هزینه تأمین اعتبارات شود، رسالت خود را در بهبود فضای کسب و کار در این شاخص به انجام رسانیده است.

به دلیل ماهیت بانک محور بودن نظام مالی در ایران، اکثریت تقاضا برای دریافت منابع مالی به سمت نظام بانکی سرازیر می شود؛ این در حالی است که سایر بازارهای مالی همچون صنعت بیمه و بازار سرمایه نیز می توانند با تأمین منابع مالی میان مدت و بلندمدت به تأمین منابع مالی بپردازند بر این اساس جایگاه صنعت بیمه در شاخص اخذ و تأمین اعتبار از طریق نقش آن در نظام تأمین مالی کشور مشخص می شود. صنعت بیمه به 2 روش مستقیم و غیر مستقیم می تواند در شاخص اخذ اعتبار و به طور کلی نظام تأمین مالی نقش ایفا کند .

صنعت بیمه نقش مستقیم خود را در نظام تأمین مالی و بهبود شاخص اخذ اعتبار از طریق فراهم سازی منابع مالی به منظور سرمایه گذاری مستقیم ، به روش های خرید سهام در بازار سرمایه، سپرده گذاری در سیستم بانکی و خرید اوراق مشارکت ایفا می نماید. در ا یران سرمایه گذاری شرکت های بیمه در بازارهای مالی و پولی به استناد آیین نامه 60 شورای عالی بیمه انجام می گیرد. بر این اساس هر چه منابع مالی بیشتری در اختیار صنعت بیمه باشد، مشارکت این صنعت در تأمین منابع مالی بیشتر خواهد بود.

در صنعت بیمه رشته بیمه ای عمر و پس انداز به دلیل تفاوت بین زمان دریافت حق بیمه و پرداخت خسارت منبع قابل توجهی را در اختیار شرکت های بیمه ای برای مشارکت در طر ح های سرمایه گذاری و یا اعطای منابع مالی بلندمدت به بخش های مختلف قرار می دهد . بنابراین توسعه بیمه های عمر و پس انداز که زمینه ساز توسعه نقش صنعت بیمه در نظام تأمین مالی است، می تواند مهم ترین عامل بهبود فضای کسب و کار از ناحیه صنعت بیمه تلقی شود به نحوی که توسعه بیمه های عمر و پس انداز با در اختیار قرار دادن منابع مالی به شرکت های بیمه، زمینه را برای سهولت دسترسی به منابع مالی از طریق بخش بیمه فراهم می نماید.

مشارکت غیر مستقیم صنعت بیمه در بهبود شاخص اخذ اعتبار و همچنین نظام تأمین مالی از طریق ایجاد فضای اطمینان در بازار مالی است . به طور کلی بازارها دارای ریسک های فراوانی هستند که عدم پوشش مناسب این ریسک ها فعالیت و کسب و کار در آنها را با مشکل روبرو خواهد کرد . یکی از بهترین ابزارهایی که می تواند چنین ریسک هایی را پوشش دهد بیمه است . بیمه کارکرد بیمه گری خود در بازارها از جمله سرمایه و بازار پول را به طور عمده از طریق بیمه های اعتباری انجام می دهد. بیمه های اعتباری شامل بیمه اعتبار تجاری، بیمه اعتبار اوراق قرضه، بیمه اعتبار وام نقدی، بیمه اعتبار عمر مانده بدهکار، بیمه اعتبار بیماری و حوادث، بیمه اعتبار اسناد حساب دریافتنی، بیمه اعتبار بیکاری اجباری و بیمه اعتبار اموال می باشد. بنابراین ایفای نقش غیر مستقیم بیمه در شاخص اخذ اعتبار و نظام تأمین مالی، به میزان توسعه یافتگی بیمه های اعتباری در صنعت بیمه وابسته است. شاخص حمایت از سرمایه گذاران نیز شامل 4 شاخص شفافیت معاملات، مسئولیت مدیران، توانایی سهامداران در شکایت علیه سوء رفتار مدیران و حمایت از سرمایه گذاران می باشد. ریسکی که هر سرمایه گذار در بازار سرمایه با آن مواجه است، ریسک ناشی از تغییرات ناگهانی و قابل توجه در قیمت سهام میباشد که سرمایه گذاران در این بازار را با زیا نهای غیرقابل جبرانی مواجه مینماید. هرچند صنعت بیمه در این شاخص دارای نقش مستقیم نمی باشد اما با ابزار بیمه سهام قادر است ریسک ناشی از این تغییرات قیمت را پوشش دهد. علاوه بر این یکی از ریسکهایی که به شدت مورد توجه سپرده گذاران در سیستم بانکی هر کشوری به ویژه بانک های خصوصی می باشد، ریسک عدم توانایی بانک ها در بازگرداندن سپرد ه ها به مشتریان در خلال بحرا ن ها و شرایط ویژه اقتصادی است.

این امر موجب خواهد شد تا سپرده گذاری به سهولت در سیستم بانکی انجام نگرفته و در پی آن سیستم بانکی نیز از منابع مالی کافی برای تأمین مالی بخش های مختلف برخوردار نباشد و در نتیجه سهولت در انجام کسب و کار را با مشکل مواجه سازد. اگرچه صنعت بیمه در این شاخص بهبود فضای کسب و کار نیز نقش مستقیمی ندارد، اما با ابزار بیمه سپرده های بانکی می تواند این ریسک را پوشش دهد و روند انجام کسب و کار را تسهیل نماید.

بنابراین به طور کلی صنعت بیمه از طریق ابزارهایی که بتواند روند سرمایه گذاری را در اقتصاد به ویژه در بازار پول، سرمایه و سهام تسهیل نماید، میتواند در توسعه و بهبود فضای کسب و کار از طریق شاخص حمایت از سرمایه گذاران نقش داشته باشد. رشته های بیمه ای همچون بیمه سهام و بیمه سپرده از رشته هایی هستند که توسعه آنها سبب افزایش اطمینان بخشی به سرمایه گذاران و همچنین افزایش درجه حمایت از آنها خواهد شد.