.

 

تعاریف و اصطلاحات در مورد بیمه

بیمه از زبان هندی )اردو( گرفته شده است و معنای لغوی آن ضمانت است. اصطلاح بیمه عبارت از اطمینان، ضمانت و جبران خسارت در برابر خطراتی است که بیم وقوع آن می رود.  در حالی که انتخاب واژه بیمه در زبان فارسی متوجه بیم از حادثه و خسارت بوده است ولی در زبان انگلیسی( insurance )،فرانسه  )Assurance) و عربی )التأمین( در نام گذاری این تأسیس به جای بیم به تأمین و امنیت ناشی از آن توجه شده است.

تعاریف مختلفی در مورد بیمه ذکر شده است: برخی نویسندگان بیمه را چنین تعریف کرده اند که بیمه عبارت است از ضمانت و پوشش گروهی سازمان یافته ای که برای رویارویی با پیامد خطرها و ضررها و ایجاد آرامش و اطمینان و تعادل در زندگی اجتماعی و اقتصادی انسان ها پدیدار شدهاست؛ همچنین بیمه را به عنوان عملیاتی که به موجب آن یک طرف تعهد می کند در برابر دریافت مبلغی، در صورت تحقق خطر معین به طرف دیگر غرامت بدهد، تعریف کرده اند. در تعریف دیگر، بیمه، عملیاتی است که در آن بیمه گر افرادی)بیمه گذاران( را که در معرض حادثه و ریسک خاصی قرار دارند، سازمان دهی می کند و از محل حق بیمه های دریافتی، از بیمه گذارانی که در اثر حادثه ، زیان دیده اند رفع خسارت می کند. علاوه برآن گفته شده است بیمه عملی است که به موجب آن شخصی به عنوان بیمه گر در مقابل دریافت عوضی به نام حق بیمه یا وجه اشتراک و به موجب قوانین و تعرفه های خاص، جبران تعدادی از حوادث موجب خسارت)از قبیل زلزله ،حریق و...( را به عهده می گیرد و.... ؛  همچنین طبق یک تعریف بیمه عبارت از توزیع و تحمیل خسارت و زیان ناشی از حادثه معین یا نامعین، اتفاقی یا حتمی برای فرد یا اموال و اشیای به عهده شخص یا اشخاص غیر متضرر. تعریف دیگر بیمه عبارت از فعالیت شرکت های بیمه در هدایت و مشارکت دادن افراد در معرض خطر احتمالی مشابه، در سرشکن کردن خسارت وارده شده یا پرداخت سرمایه به هر عضو و همچنین کسب درآمد شرکت های بیمه برای تأمین هزینه ها و تحصیل منفعت با رعایت قوانین بیمه ای و آیین نامه های مصوب شورای عالی بیمه مرکزی ایران. بیمه از دو جنبه حقوقی و عملیاتی قابل تعریف است و تعریف صرف هر کدام بدون توجه به جنبه ای دیگر باعث نقص در تعریف می شود، بنابر تعریف حقوقی "بیمه عقدی است که به موجب آن یک طرف تعهد می کند در ازاء پرداخت وجه یا وجوهی از طرف دیگر در صورت وقوع یا بروز حادثه، خسارت وارده بر او را جبران نموده یا وجه معینی بپردازد. متعهد را بیمه گر، طرف تعهد را بیمه گذار، وجهی را که بیمه گذار به بیمه گر می پردازد حق بیمه و آن چه را بیمه می شود موضوع ( بیمه نامند." ) ماده 1 قانون بیمه مصوب 1911.

تعریف بیمه با توجه به جنبه تکنیکی آن،که مبنای عملیات بیمه است و بر تعاون جمعی تکیه دارد، روشن می شود. بیمه را نمی توان صرفا به صورت قراردادی مجزا، که بین دو نفر و برای پوشش خطر منعقد شده درنظر گرفت. هر چند اتفاق و شانس، عنصر اصلی بیمه به شمار می رود، ولی نهاد بیمه امری کاملا شانسی و اتفاقی، حداقل برای بیمه گر، نیست. هدف اصلی بیمه مقابله با اتفاق و رها نکردن امور به شانس است. وظیفه و نقش بیمه گر نیز از بین بردن اتفاق و شانس در این فعالیت است والا وقوع اتفاقات مورد بیمه می تواند موجب ورشکستگی او گردد. از جنبه ای تعریف تکنیکی، بیمه عملیاتی است که در آن بیمه گر افرادی (بیمه گذاران) را که در معرض حادثه و خطر خاصی قرار دارند، سازماندهی می کند و از محل مبالغی که از جمع حق بیمه های دریافتی فراهم شده از بیمه گذارانی که این حادثه عملا برای آنها تحقق می یابد، رفع خسارت می نماید.

تعاریف فوق هر کدام به جنبه ای از بیمه توجه داشتند و با توجه به آن جنبه تعریف خود را ارائه داده اند ولی ویژگی های مشترک در تعاریف را می توان در موارد ذیل خلاصه نمود و تعریف بیمه را در این موارد جست:

- خطر محتمل که منجر به زیان های جانی و مالی گردد؛

- فردی که خطر احتمالی نسبت به آن تحقق می یابد و یا زیان مالی متوجه آن است؛

- سازمان و یا فردی که جبران خسارت جانی و مالی ناشی از خسارت احتمالی را تضمین و تعهد می کند؛

- دریافت وجه از افرادی که در معرض خطر احتمالی قرار دارند.

پس بیمه را این گونه می توان تعریف کرد:

بیمه قرادادی است که به موجب آن یک طرف(بیمه گر) در قبال دریافت وجوهی از طرف دیگر (بیمه گذار) تعهد می کند در صورتی که طرف دیگر (بیمه گذار) یا ذی نفع ها بیمه یا اشخاص ثالث که تحت شمول قرارداد بیمه قرار گرفته اند، در معرض حادثه یا خطری معینی قرار گیرند آنها را سازماندهی و از جمع حق بیمه های دریافتی خسارات آنها را جبران سازد.